.


Provinciale Werkgroep
Kerk en Israël Utrecht

Protestantse Kerk in Nederland



Een ruimte van achttien bij achttien meter, negen meter hoog, onder de koepel achttien meter. Dat zijn de afmetingen van de grote zaal in de synagoge van Enschede. Een van de vele symbolieken in dit imposante gebouw. Een symboliek die je niet zomaar ziet. Het heeft te maken met de getalswaarde van de Hebreeuwse letters. Achttien is acht (= de getalswaarde van de letter chet) plus tien (= jod). Chet en jod vormen samen het woord chaj dat 'leven' betekent. In die synagoge-ruimte beleef je het leven voor het Aangezicht van de Eeuwige, gesymboliseerd aan de zuidoostkant, richting Jeruzalem, van de zaal waar aan de achttien meter een toevoeging is te zien: de heilige ark, de plaats waar de Torarollen worden bewaard. In deze zaal kun je rustig gaan zitten om alle daar aanwezige symboliek - in art deco stijl - op je te doen inwerken. Het scheppingsverhaal, de tien woorden, de twaalf stammen van Israël, de grote feesten, de aartsmoeders...  Je raakt er niet op uitgekeken!
Het gebouw èn zijn inhoud zijn ontworpen door een architect van de Amsterdamse School: K.F.C. de Bazel. Van huis uit katholiek ging hij over tot het Soefisme, een mystieke stroming ontstaan binnen de Islam, maar daarvan is losgekomen. Hij overleed in 1923 maar zijn ontwerp werd geheel in zijn stijl uitgewerkt door twee andere architecten.
De oude synagoge was te klein geworden, omdat in Enschede enkele grote textielondernemers van Joodse huize hun bedrijf hadden. Dat trok veel Joodse arbeiders naar deze stad. Bij het begin van de tweede wereldoorlog woonden hier ruim 1400 Joden. In 1928 kon de synagoge in gebruik genomen worden. Tijdens de oorlog is het gebouw bijna geheel intact gebleven. Dat heeft een wrange achtergrond: de synagoge werd geconfisqueerd door de bezetter en voor verschillende doeleinden gebruikt, zoals kantoorruimte en de inbouw van een cellencomplex.
Van de Joodse gemeenschap zijn ruim 800 mensen weggevoerd om vermoord te worden, ongeveer 550 hebben overleefd door onderduik. De bereidheid om hen een onderduik te verschaffen was verhoudingsgewijs in Enschede en omgeving heel groot! Vooral de principiële verzetshouding van de Joodse leiders in de stad in contact met de verzetsgroep Overduin heeft daar veel aan bijgedragen.
In 1998 is het gebouw rijksmonument geworden, en geheel gerestaureerd. De Joodse gemeenschap in Twente is eigenaar, De grote zaal wordt alleen bij bijzondere gelegenheden gebruikt. De sabbatsdiensten worden gehouden in de 'dagsjoel.'  
Een bezoek aan deze synagoge is zeer de moeite waard. Elke zondag en woensdag is hij van 11-17 uur te bezichtigen. Er is dan ook een instaprondleiding om 14.00 uur.  Adres Prinsestraat 16 Enschede, http://synagogeenschede.nl.


Piet Warners


↑ Top  

© Groep-KEN.net 2018   - Leden -

Uw Internet Explorer versie is verouderd.

Deze website kan niet met deze browser worden bekeken!

Upgrade uw browser naar de laatste versie (Internet Explorer 8) of installeer een andere browser, zoals Firefox of Google Chrome)